28 Ocak 2013 Pazartesi

Sarı Gelin Türküsü ve Hikayesi


                                                                  
Türkünün Hikayesi
Sarı Gelin türküsü, Kuzeydoğu Anadolu Erzurum coğrafyasında ortaya çıkmıştır. Türklerin büyük bir kolunu teşkil eden Kıpçakların diğer adı da Kuman´dır. .
Sarı Gelin, eski çağlardan beri Çoruh ırmağı boyunda yaşayan Hıristiyan Kıpçak beyinin kızıdır. Erzurumlu bir delikanlı sarışın Kıpçak beyinin kızına âşık olur ve Erzurumlu delikanlı ile sarışın Kıpçak kızının arasında Erzurum ve yöresinde yaşanmaktadır.
Türk kültüründen etkilenen Ermeniler arasında birçok şifahî halk edebiyatı ürünümüzün yaşıyor olması, Sarı Gelin türküsünün, bir Ermeni türküsü olduğu iddiasının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Böyle bir şey yoktur. Sarı gelin türküsünde Ermenice kelime yoktur.
Sarışın Kıpçak kızına âşık olan delikanlının ailesi,oğullarının kıpçak  kızı ile evlenmesine karşı çıkar. Delikanlı ise kıza deli gibi âşık olur ve aşkını şiirle mırıldanarak söyler. Kız bey kızıdır.Bey de kızını vermez bu delikanlıya.
Delikanlı sarışın güzel kızı kaçırmaya karar verir ve kaçırır. Kıpçak beyinin adamları iki kaçağın peşine düşer ve uzun bir takipten sonra bulurlar ve oğlanı öldürürler. O günden beri halkımız arasında bu hikâye dilden dile dolaşır.
Türkü Dadaş türküsüdür ve Rahmetli Faruk KALELİ hocamız türküyü derleyerek bugünkü hale getirmiştir. 

Atatürk Universitesi Fen-Edebiyat Fakultesi Tarih Bölümü öğretim Üyesi Yrd. Doc. Dr.Gürsoy Solmaz da, Sarı Gelin türküsünün kahramanı olan genç kızın 1130'lu yıllarda yörede hüküm süren Gürcü Penek Kralı'nin kızı olduğunu ileri sürmektedir.
Solmaz, ''Türkünün kahramanı kız ne Türk ne de Ermeni'dir.
Sarı gelin aslında Gürcü kızıdır. Demiştir.
Ancak Sarı Gelin türküsünün dilden dile dolaşmasınının, acıklı ve hüzünlü bir aşkın hikâyesi olmasından kaynaklandığı muhakkaktır…

Türkünün Sözleri
Erzurum çarşı pazar leylim aman aman
Leylim aman aman leylim aman aman sarı gelin


İçinde bir kız gezer ay nenen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Erzurum'da bir kuş var leylim aman aman
Leylim aman aman leylim aman aman sarı gelin

Kanadında gümüş var ay nenen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Elinde divit kalem leylim aman aman
Leylim aman aman leylim aman aman sarı gelin

Katlime ferman yazar ay nenen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Palandöken güzel dağ leylim aman aman
Leylim aman aman leylim aman aman sarı gelin

Altı mor sümbüllü bağ ay nenen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim

Vermem seni ellere leylim aman aman
Leylim aman aman leylim aman aman sarı gelin

Niceki bu halimse ay nenen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim


NOT:
Sarı Gelin türküsü, Kuzeydoğu Anadolu coğrafyasında ortaya çıkmıştır. Türklerin büyük bir kolunu teşkil eden Kıpçakların diğer adı da Kuman'dır. Diğer kavimler, Kıpçakları "sarışın" anlamına gelen "Kuman" adıyla veya bu anlama gelen başka kelimelerle anmışlardır.

14 yorum:

Dostbahcesindenlezzetler dedi ki...

Her yeni yayininizi keyifle okuyor ve dinliyorum tesekkurler Hanife:))

Hanife Mert dedi ki...

Çok teşekkür ediyorum, dostbahçesinden lezzetler. Okuyan gözlerinize, gönlünüze sağlık..
sevgilerimle..

VuslaT dedi ki...

Sevgili Hanife bende bu türkü türk-ermeni aşıkların kavuşamamasından kaynaklı diye biliyordum. Şimdi farklı bir oluşum duydum. İlginç.Ama ne hoş bir türkü bu. Hele İranlı keman sanatçısı Farid'den dinlemek muhteşem..
Teşekkürler Hanifem. Güzel bir halk hikayesinin aslını öğrenmiş olduk..

bir kase lezzet dedi ki...

hanifecim her şeyler bizim diyorlar bende buna anlam veremiyorum.
yazıda apackı erzurumda geçen olaylar yazıyor:)

Hüseyin GÜZEL dedi ki...

Kültür,
Belli bir coğrafyada yaşamış ya da yaşayan toplumların...
Zaman içinde iç içe geçmiş yaşantının...
Günümüze değin bir yansımasıdır.
O nedenle,
1130'larda Kıpçak(Kuman)Türk boyunun Gürcistan-Doğu Anadolu boylarında yaşadıkları bilinmektedir.
Kemençe adı verilen müzik aletinin de Kıpçaklardan gelme olduğu söylenir.
Kısacası "Sarı Gelin" olayının o tarihlerde Kıpçak ya da Ermeni'den geldiği de çok önemli değil bence.
Sarı Gelin ile ilgili İranlı sanatçı Farid Farjat'ın da "Sarı Gelin" Keman dinletisi vardır.
Ve dinleyenlerin içini hüzünle kaplar.
Sarı Gelin adlı bir şiirimi burada bu vesileyle tekrardan yayınlıyorum.
SARI GELİN
Rüzgârı kendime yasakladım, güneşi
Denizin ışıltısını, mavinin büyüsünü
Hep dinledim ama severek
Farid Farjad’ı ve kemanı
İçlerinde en güzeli "Sarı Gelin"i.

Rüzgârın sesiyle geldin
Bir sabah gün ağarırken
Bulutlarla kucakladım
Sanki bir sesleniş, bu müzik
Hüzünler mi alır götürür seni.

Hüseyin Güzel / 03.10.2011

Saygılar.

Hanife Mert dedi ki...

Ben teşekkür ediyorum, vuslatcığım.. Okuyan gözlerine sağlık canım, sevgilerimle..

Hanife Mert dedi ki...

Öyle Ayşeciğim, sen sahip çıkmazsan elin adamı sahiplenmeye çalışır..
Teşekkür ediyorum yorum için canım sevgilerimle,

Hanife Mert dedi ki...

Hüseyin Hocam, bu kadar güzel yorum için ve değerli dizelerden oluşan şiiriniz için çok teşekkür ediyorum... Yüreğiniz, gönlünüze sağlık, kaleminiz daim olsun..
Hocam kültür konusunda ki düşüncenize katılıyorum, bize düşenin araştırması ve öğrenilmesi olduğudur.
Tekrar teşekkür ediyorum, iyi ki varsınız...:)
Selam ve saygılarımla.

Gurme Şirine dedi ki...

eşim bazen bana sarı gelinim diye seslenir :))
saçlarım sarı olduğun için :)
bazende şirinem diye :)

eşim geldi aklıma :)

Hanife Mert dedi ki...

Ne güzel... Allah muhabbetinizi daim etsin canım, sevgilerimle..G.şirinem.

~♡ηυяѕαℓкιмι™ dedi ki...

Aslında geçmişimizden günümüze gelen türkülerin içerisinde ne hikayeler ne hüzünler gizli..
Ve hep kavuşulmayan aşklara yazılmış bu türküler..

Hanife Mert dedi ki...

Kavuşulsa aşk olmazdı nursalkımım.:)) Yorum için teşekkür ediyoru canım, sevgiler.

Banu dedi ki...

Merhaba Hanifecim:)) Yaren ismine geldim Sarı Geline geldim ayyy en sevdiğim türküdür çook hislenerek söylerim bu arada bağlama da çalarım:))
Yüreğine sağlık tatlım...
Daha sık görüşmek için seni izlemeye aldım sende beni alırsan sevinirim.
Ben face yi kapattım türküleri ordan yayınlardım artık blogdan devam edeceğim bak bu ara dinlemeye doyamadığım Ümmü gülşen den gönül yardan geçmiyor dinlemeni tavsiye ederim...
kocaman sevgileirmlerimi bıraktım:)

Hanife Mert dedi ki...

Öncelikle beni izlemeye aldığınız ve sayfama misafirliğiniz için çok teşekkür ediyorum Banucuğum. Türküye ilgi duymanız ayrıca beni mutlu etti.
Türkülerimiz özümüz demektir. Ana dolu insanının, dostluğa, insanlığa, doğaya,aşka sevgiye,olan hasretini dizelerinde yaşaması bizi anlatması bakımından önemli. Bu değerlerimize sahip çıkmalı unutulmasına fırsat vermemeli diye düşünüyorum..
Tekrar hoş geldin diyor sevgilerimi gönderiyorum.